Кракаў: «Для мяне галоўнае — і далей служыць Украіне»
Украінская кроў цячэ ў яго жылах, але сямейныя карані былі не адзінай прычынай, чаму ён прыехаў сюды. Былы польскі вайсковец, менеджар фешэнебельнага лонданскага рэстарана, альпініст і гуманітарны работнік у Афрыцы, Мацей — пазыўны «Кракаў» — з першых дзён поўнамаштабнага ўварвання Расіі абараняе Украіну. За больш чым чатыры гады ён прайшоў шлях ад байца 1-га Міжнароднага легіёна да вайскоўца 92-й асобнай штурмавой брыгады. Ён удзельнічаў у баях на адных з самых гарачых участкаў фронту і сёння не ўяўляе свайго будучага па-за Узброенымі сіламі Украіны.
Да ўступлення ва Узброеныя сілы Украіны Кракаў паспрабаваў сябе ў розных прафесіях. У родным Тарнове ён атрымаў адукацыю кухара-афіцыянта. Пасля вучобы ўступіў ва Узброеныя сілы Польшчы, а пазней пераехаў у Вялікабрытанію. Амаль восем гадоў ён жыў у Лондане, дзе працаваў менеджарам у элітным рэстаране:
«Я цалкам аддаваўся працы, але акрамя гэтага захапляўся альпінізмам. У мяне ёсць досвед узыходжанняў у Альпах, польскіх Татрах і іншых горных рэгіёнах.»
Паляк прыехаў ва Украіну ў самым пачатку поўнамаштабнага ўварвання Расіі — 5 сакавіка 2022 года — і з таго часу застаецца тут. Аднак яго сувязь з гэтай зямлёй пачалася значна раней:
«Да вайны я некалькі разоў быў ва Украіне. Я таксама польскі скаўт, таму часта ўдзельнічаў у памятных мерапрыемствах на Львоўскіх Лычакоўскіх могілках.»
Украіна мае для яго і глыбока асабістае значэнне, звязанае з сямейнай гісторыяй:
«У мяне ёсць украінскія карані па матчынай лініі. Я наведваў месцы, дзе жыла мая сям’я — дзядулі і бабулі, а таксама прадзядулі і прабабулі.»
З часам гэтыя асабістыя і сямейныя сувязі ператварыліся ў глыбокае пачуццё блізкасці да краіны, якую ён сёння абараняе:
«Я паважаю Украіну, таму што яна мае вельмі багатую культуру, традыцыі і рэлігію. Мне падабаецца гэтая краіна, і я планую застацца тут пасля вайны.»
Кожны замежны добраахвотнік мае ўласныя прычыны, каб ваяваць за Украіну. Для кагосьці гэта асабісты досвед, для іншых — маральны абавязак або жаданне абараніць каштоўнасці, у якія яны вераць. Рашэнне Кракава далучыцца да ўкраінскага войска было абумоўлена некалькімі такімі прычынамі:
«Па-першае, я прыехаў сюды, таму што ў мяне ёсць крыху ўкраінскай крыві, таму я адчуваю сябе часткова ўкраінцам. Па-другое, я былы вайсковец Узброеных сіл Польшчы. А калі я жыў у Вялікабрытаніі, я тройчы ездзіў у Афрыку — ва Уганду — як медык. Я працаваў у ЮНІСЕФ. Дык як я мог застацца ўбаку і не прыехаць дапамагаць Украіне?»
Аднак яго матывацыя выходзіць далёка за межы асабістых сувязяў з Украінай або прафесійнага абавязку. Для Кракава гэтая вайна — таксама барацьба за будучыню тых, хто будзе жыць пасля яе:
«Я прыехаў сюды, каб змагацца за свабоду. Але для мяне таксама вельмі важна, як будуць жыць тут дзеці. Усё, што я раблю на фронце, — для іх, каб яны маглі быць свабоднымі, заставацца сабой і мець нармальнае жыццё.»
Мацей ваюе з першых дзён поўнамаштабнага расійскага ўварвання. За гэты час ён прайшоў праз дзясяткі баёў і аперацый, убачыў шмат чалавечых трагедый, але таксама стаў сведкам мужнасці, вынаходлівасці і баявога братэрства. За гады вайны ён назапасіў мноства гісторый — пра жыццё і смерць, страты і выратаванне, рызыкоўныя рашэнні і нечаканыя павароты лёсу.
Адну з такіх гісторый ён памятае асабліва добра. Яна адбылася ў 2023 годзе і добра паказвае, што на вайне перамога часам дасягаецца не толькі зброяй або колькаснай перавагай, але і кемлівасцю:
«У маім узводзе быў хлопец, які дасканала валодаў расійскай мовай — амаль без акцэнту. Ён пачаў крычаць да расіян: “Ідзіце сюды, мы не ўкраінцы. Мы дамо вам ежу. Мы расійскія вайскоўцы”.
І расіяне яму паверылі. Пятнаццаць расійскіх салдат падышлі да нашых пазіцый. Потым яны зразумелі: “О, гэта ўкраінцы”.
Вядома, яны здаліся. Там былі байцы Легіёна, 3-й асобнай штурмавой брыгады і падраздзяленні Дзяржаўнай памежнай службы. Так усяго за адзін дзень мы ўзялі ў палон 15 расіян.»
На вайне шмат залежыць ад асабістых якасцяў байца — вытрымкі, прафесіяналізму і гатоўнасці браць на сябе адказнасць. Але не менш важна, хто побач з табой, каму ты давяраеш сваё жыццё і з кім дзеліш усе цяжкасці фронту.
Для Кракава менавіта людзі сталі адной з галоўных прычын, чаму ён звязаў сваю службу з 92-й асобнай штурмавой брыгадай:
«Я ў гэтым падраздзяленні з снежня 2025 года. Але з 92-й брыгадай я меў кантакт і раней. Я пазнаёміўся з імі, калі быў камандзірам узвода ў 1-м Міжнародным легіёне абароны Украіны. Мы дзейнічалі пад камандаваннем 92-й брыгады: спачатку на Куп’янскім напрамку ў 2023 годзе, а потым — пад Бахмутам, у Андрыеўцы і Клішчыіўцы.
92-я — гэта прафесіяналы, якія клапоцяцца пра сваіх салдат. Яны пра ўсё дбаюць. Таму я тут і застануся ў гэтым батальёне і гэтай брыгадзе столькі, колькі хопіць сіл.»
З пачаткам службы ва Украіне перад ім паўстала яшчэ адно заданне — вывучэнне ўкраінскай мовы. Для Кракава гэта было не толькі пытаннем эфектыўнай камунікацыі з пабрацімамі, але і праявай павагі да краіны, якую ён прыехаў абараняць:
«Польская мова вельмі блізкая да ўкраінскай. Мы можам разумець адзін аднаго амаль без праблем. Да вайны я не ведаў ніводнага слова па-ўкраінску. Я размаўляў са сваімі ўкраінскімі пабрацімамі, якія раней былі ў Польшчы. За тры месяцы я ўжо крыху разумеў украінскую. Як паляку, мне было лягчэй вывучыць украінскую, чым расійскую, бо польская значна бліжэйшая да ўкраінскай.»
Не ўсе добраахвотнікі ведаюць, чым будуць займацца пасля вайны. У Кракава на гэтае пытанне ўжо ёсць адказ — просты, але выразны: ён хоча застацца там, дзе, на яго думку, найбольш карысны:
«Я не планую вяртацца да цывільнага жыцця і нават не магу ўявіць, як гэта будзе. Я проста хачу і далей заставацца ў складзе Узброеных сіл Украіны.
Не мае значэння, дзе менавіта. Я магу быць дзесьці на мяжы, назіраючы за расіянамі. Або на палігоне, дзе буду перадаваць свой досвед і навучаць новых байцоў. Галоўнае — працягваць службу ва Узброеных сілах.»
Тэкст: Дзмітрый Толкачоў
Відэа, фота: 92-я асобная штурмавая брыгада
Мантаж: Аляксандр Бекер
