Рэйнджар Дэн: «Мая жонка — украінка. Сын — украінец. Я не дазволю Расіі рабіць з гэтай краінай тое, што яна ўжо зрабіла з іншымі»

Упэўненасць у ягоным голасе і крышталёвая яснасць думак імгненна прыкоўваюць увагу — варта яму толькі загаварыць. Гэта чалавек, які дзейнічае дакладна і ўпэўнена, без ваганняў і ўнутраных сумневаў. У поўным баявым рыштунку ён выглядае нібы герой класічнага амерыканскага баявіка. Але вакол яго — не здымачная пляцоўка. Гэта сапраўдная паўнамаштабная вайна. І ён тут не іграе ролю — ён непасрэдна ўдзельнічае ў баявых місіях найвышэйшай рызыкі.

Дэн ваюе ва Украіне з сакавіка 2022 года — з таго часу, калі вайна была найбольш сырая і хаатычная. З тых часоў ён прайшоў праз мноства баявых аперацый у самых гарачых кропках фронту. У 2022 годзе ўдзельнічаў у вызваленні Чарнігаўшчыны і Харкаўшчыны ад расійскіх акупантаў. У 2023-м яго падраздзяленне працавала на Данбасе — там, дзе кожны метр зямлі меў сваю цану. У 2024–2025 гадах воін працягнуў службу на Харкаўскім напрамку, ужо маючы за плячыма досвед папярэдніх надзвычай рызыкоўных заданняў.

Для Дэна вайсковая служба — не часовы эпізод, а свядомы жыццёвы выбар. Яшчэ да таго, як апынуцца ва Украіне, ён меў значны баявы досвед, набыты ў шэрагах арміі ЗША. Дэн служыў пяхотнікам у 2-м батальёне рэйнджараў 75-га палка — адным з самых элітных падраздзяленняў амерыканскага войска:

«Мы спецыялізаваліся на штурмавых дзеяннях і знішчэнні мэт высокай каштоўнасці. Працавалі з верталётамі, тэхнікай, самалётамі. Але нас таксама вучылі адаптавацца і дзейнічаць так, як патрабуе канкрэтнае асяроддзе».

Убачыўшы маштабы несправядлівасці і жорсткасці, якія Расія прынесла ўкраінскаму народу, амерыканец не змог застацца ўбаку. Для яго гэтая вайна ніколі не была пра межы ці тэрыторыі — ён успрыняў яе як кампанію гвалту, скіраваную супраць мірных людзей і самой украінскай ідэнтычнасці:

«Я пайшоў ваяваць, каб спыніць расійскі імперыялізм. Каб не дапусціць згвалтаванняў і забойстваў украінскіх цывільных і спыніць знішчэнне ўкраінскай культуры».

Побач з маральным выбарам была і прычына значна больш асабістая. Украіна даўно перастала быць для яго абстракцыяй — яна стала сям’ёй, домам і тым, за што баліць сэрца:

«Мая жонка — украінка. Мой сын — украінец. Я люблю гэтую краіну і не хачу бачыць, як з ёй абыходзяцца так, як Расія абыходзілася з іншымі».

Служачы ў інтэрнацыянальным падраздзяленні, амерыканскі рэйнджар мае шматгадовы досвед працы з украінскімі вайскоўцамі. На момант нашай сустрэчы ён быў прыкамандзіраваны да 92-й асобнай штурмавой брыгады Сухапутных войскаў Узброеных Сіл Украіны — падраздзялення, загартаванага пастаяннымі баямі на Харкаўшчыне:

«Мне сапраўды падабаецца працаваць з гэтымі хлопцамі. Тут шмат дасведчаных байцоў, а тыя, хто мае меншы досвед, добра навучаныя. Камандаванне моцнае і падтрымлівае нас — яно стварае ўмовы для рэальнай узаемадзеі і забяспечвае ўсім неабходным для выканання заданняў».

У дзеяннях камандавання яго найбольш уражвае здаровы, практычны падыход — калі рашэнні дыктуюцца рэальнасцю, а не пратакольнымі фармальнасцямі:

«У іх вельмі добра развіта пачуццё здаровага сэнсу ў планаванні. І яны даюць нам магчымасць далучацца да працэсу, што робіць працу значна больш эфектыўнай».

Размаўляць пра будучыню падчас вайны такога маштабу здаецца амаль недарэчным. Але менавіта гэтыя думкі трымаюць чалавека ў розуме і не даюць страціць чалавечнасць, калі свет ляціць куды папала. Дэн марыць пра тое ж, пра што мільёны ўкраінцаў, — застацца жыць ва Украіне без вайны:

«Цяпер я жыву ў Кіеве і, хутчэй за ўсё, застануся тут. Магчыма, адкрыю фудтрак з бурыта ў Хотыніўцы — гэта вёска на Чарнігаўшчыне. Гэта мая самая вялікая мара. Калі не атрымаецца — застануся служыць у ЗСУ, пакуль не атрымаю грамадзянства».

Амерыканскі баец ваюе плячо ў плячо з найлепшымі сынамі ўкраінскай зямлі і добраахвотнікамі з усяго свету. Іх аб’ядноўвае не паходжанне, а агульная рашучасць. Але вайна такога маштабу патрабуе большага, чым адвага. Яна патрабуе людзей, рэсурсаў і доўгатэрміновай падтрымкі. І менавіта ў гэтым, паводле слоў Дэна, хаваецца адзін з найцяжэйшых выклікаў з пачатку поўнамаштабнага ўварвання:

«Найвострая праблема — недахоп дасведчаных салдат, якія ўсё яшчэ трымаюць строй. Таксама востра адчуваецца недахоп фінансавання з боку ЗША і іншых краін. Бо з цягам часу свет стамляецца ад вайны».

Для Дэна гэта адна з простых ісцін: перамога вымяраецца не толькі тым, як доўга ўкраінцы здольныя супрацьстаяць ворагу, але і тым, наколькі доўга свет гатовы глядзець праўдзе ў вочы.

Замежныя добраахвотнікі сапраўды дапамагаюць часткова вырашаць праблему недахопу асабовага складу — іх прысутнасць вельмі адчувальная. Аднак Дэн падкрэслівае: прыязджаючы ва Украіну, добраахвотнікі павінны быць не толькі фізічна падрыхтаванымі, але і абсалютна шчырымі перад самімі сабой:

«Прыязджайце з правільнымі намерамі. Не дзеля таго, каб набрацца досведу для будучага кантракта. Прыязджайце дзеля самога досведу вайны — і толькі дзеля яго. І не думайце пра тое, што будзе потым».

Ён папярэджвае, што падвойная матывацыя можа згуляць з байцом злы жарт ужо на полі бою:

«Думаючы пра іншыя магчымасці ці будучыя выгады, вы праваліце свае непасрэдныя задачы тут і цяпер. І станеце цяжарам для людзей побач».

Амерыканец падкрэслівае: тут патрэбныя толькі тыя, хто гатовы вучыцца, адаптавацца і забыць пра ўласнае эга:

«Не прыязджайце, калі вы насамрэч не хочаце нешта змяніць да лепшага і не гатовыя вучыцца. Калі ваша матывацыя сапраўдная, калі вы здольныя адаптавацца і заставацца адкрытымі да новага — тады вы зможаце зрабіць шмат добрага. Вы здабудзеце каштоўны досвед і, урэшце, зможаце змяніць жыццё многіх людзей да лепшага — прынамсі сваё ўласнае».

А рамантыку гераізму Дэн раіць адкінуць як небяспечную ілюзію:

«Не прыязджайце, каб стаць героем. Прыязджайце, каб зрабіць сваю справу. І рабіць тое, у што вы шчыра верыце».

Тэкст: Дзмітрый Толкачоў

Фота, відэа, мантаж: Уладзімір Патола