«ЮВΕΛΙΡ»: «Πρέπει να συνεχίσουμε τον αγώνα — για χάρη όσων έχασαν τη ζωή τους»

Ο Αλεξάντερ, με το κωδικό όνομα «Ювеλιρ», είναι εθελοντής από τη Λευκορωσία που ήρθε στην Ουκρανία για να πολεμήσει ενάντια στη ρωσική επιθετικότητα. Αρχικά υπηρέτησε στην ιατρική διακομιδή, μεταφέροντας τραυματίες από το μέτωπο. Η καθημερινή ισορροπία μεταξύ ζωής και θανάτου, η απώλεια των αδελφών του οδήγησε τον «Κοσμηματοπώλη» στην απόφαση να γίνει ανιχνευτής. Ακόμη και ένας σοβαρός τραυματισμός και δεκάδες χειρουργικές επεμβάσεις δεν έσπασαν την πεποίθησή του: ο αγώνας για την ελευθερία της Ουκρανίας είναι και μάχη για το μέλλον της Λευκορωσίας. Βραβεύτηκε με το παράσημο «Για την ανδρεία» III βαθμού.

Κατά τη διάρκεια της ζωής του, ο Αλεξάντερ δοκίμασε πολλά διαφορετικά επαγγέλματα, και το καθένα από αυτά διαμόρφωσε με τον δικό του τρόπο τον χαρακτήρα του. Σε κάποιο έμαθε την υπομονή, σε κάποιο άλλο την ευθύνη, και σε κάποιο άλλο να κατανοεί καλύτερα τους ανθρώπους. Έτσι, και το ψευδώνυμό του δεν προέκυψε τυχαία:

«Δούλευα ως κοσμηματοπώλης. Πήγαινα για δουλειά σε άλλες χώρες. Μετά βρήκα δουλειά σε ψυχιατρική κλινική και δούλεψα εκεί ως νοσοκόμος για περίπου δέκα χρόνια. Τον τελευταίο καιρό, επειδή ήξερα καλά την πόλη, δούλευα ως ταξιτζής».

Όταν η Ρωσία ξεκίνησε την πλήρη εισβολή στην Ουκρανία, ο Αλεξάντερ βρισκόταν στη Λευκορωσία. Παρακολουθούσε τα γεγονότα από μακριά, αλλά στο μυαλό του ωρίμαζε ήδη η απόφαση να δράσει:

«Με ξύπνησαν τηλεφωνήματα. Μου έλεγαν: άνοιξε την τηλεόραση, δες τις ειδήσεις, το ίντερνετ. Νόμιζα ότι αναφερόταν στη «ΔΝΡ» — εντάξει, όλα αυτά είναι τα λεγόμενά τους. Αλλά δεν μπορούσα καν να φανταστώ ότι θα πέφτανε πυραύλοι στο Κίεβο. Τηλεφώνησα αμέσως για να παραδώσω το αυτοκίνητο, γιατί κατάλαβα: δεν θα μπορούσα να συνεχίσω να δουλεύω. Ακόμα και στο Μινσκ οι άνθρωποι ήταν λίγο σοκαρισμένοι. Κανείς δεν μπορούσε να το πιστέψει».

Ο κοσμηματοπώλης καταλάβαινε ότι δεν θα μπορούσε να μείνει σιωπηλός. Ωστόσο, αν βγει σε διαδήλωση με πλακάτ, είναι σίγουρο ότι θα καταλήξει στη φυλακή. Γι' αυτό αποφάσισε ότι θα είναι πιο χρήσιμος στην Ουκρανία, όπου θα μπορεί να πάρει τα όπλα στα χέρια του. Είχε βίζα Σένγκεν, οπότε είχε τη δυνατότητα να φύγει από τη Λευκορωσία. Αναγκάστηκε να περάσει από τη Ρωσία, μέσω του Καλίνινγκραντ. Αφού διέσχισε εννέα χώρες, ο Λευκορώσος βρέθηκε αρχικά στη Βουδαπέστη και στη συνέχεια στην Ουκρανία:

Μετά από αυτό, ο Αλεξάντερ προπονήθηκε για πολύ καιρό μαζί με άλλους εθελοντές. Υπήρξε μια προσπάθεια να δημιουργηθεί το τάγμα «Παγόνια». Στη συνέχεια, κατόπιν δικής του επιθυμίας, μετατέθηκε στην Πρώτη Διεθνή Λοχία Ειδικών Αποστολών «Ιβάν Μπογκούν» και τελικά στο νεοσύστατο Δεύτερο Διεθνές Λεγεώνα Άμυνας της Ουκρανίας:

«Μου άρεσε το γεγονός ότι οι ξένοι φέρνουν κάτι καινούργιο. Είδα αυτή την υποστήριξη — την υποστήριξη ανθρώπων από εντελώς διαφορετικές εθνικότητες. Βρέθηκα σε μια διμοιρία με Γεωργιανούς και ήμουν απλά ενθουσιασμένος με το πόσα έμαθα για τη Σακαρτβέλο».

Κατά την άποψη του εθελοντή, η ίδια η δομή του Διεθνούς Λεγεώνα βασίζεται στην εμπιστοσύνη, την αλληλοβοήθεια και την αλληλοϋποστήριξη. Είναι πεπεισμένος ότι ακριβώς πάνω σε αυτά πρέπει να χτιστεί ολόκληρος ο ουκρανικός στρατός:

«Για παράδειγμα, στην ομάδα μου υπήρχαν μια Αμερικανίδα, δύο Ινδοί, ένας Γεωργιανός, ένας Λευκορώσος και Ουκρανοί. Όλοι μπορούσαν να αντικαταστήσουν ο ένας τον άλλον, και όλα αυτά γίνονταν με χαμόγελο. Ακόμα και όταν δεν γνωρίζαμε πολύ καλά τη γλώσσα, βρίσκαμε πάντως τρόπο να συνεννοηθούμε — βοηθούσαμε ο ένας τον άλλον, συμφωνούσαμε. Ακόμα και σήμερα αισθάνομαι μέρος αυτής της οικογένειας».

Αρχικά ο Γιουβέλιρ εντάχθηκε στην ομάδα ιατρικής διακομιδής. Εργάστηκε στην περιοχή του Τσερνίγιβ, στο Μπαχμούτι, στο δάσος Σερεμπριανσκ. Καθημερινά βοηθούσε στη μεταφορά τραυματιών από το μέτωπο, βλέποντας μερικές φορές τον θάνατο των συντρόφων του με τα ίδια του τα μάτια:

«Όταν καταφέρνεις να επαναφέρεις κάποιον στη ζωή και αυτός ανακάμπτει, νιώθεις μια τεράστια έκρηξη δυνάμεων, ενέργειας. Αλλά αυτή η ταλάντευση μεταξύ ζωής και θανάτου… είναι πολύ, πολύ δύσκολη. Ιδιαίτερα όταν μεταφέρεις τους «200». Και είναι ακόμα πιο δύσκολο όταν τους γνωρίζεις. Να μεταφέρεις παιδιά που το πρωί στεκόντουσαν δίπλα μου — μαζί καπνίζαμε, μιλούσαμε, αστειευόμασταν».

Με τον καιρό, ο «Κοσμηματοπώλης» αποφάσισε να βγαίνει και ο ίδιος σε αποστολές μάχης – να κάνει αναγνώριση. Κατά τη διάρκεια μιας τέτοιας εξόδου σκοτώθηκε ο σύντροφός του Μινσκ, ενώ ο ίδιος ο Αλεξάντερ υπέστη σοβαρό τραυματισμό:

«Μας εντόπισαν και άρχισαν να πυροβολούν. Δεν μπορούσα να ξεφύγω και του έδωσα εντολή να υποχωρήσει. Άνοιξε πυρ, αποσπώντας την προσοχή τους πάνω του. Δεν συνειδητοποίησα αμέσως πόσο σοβαρά ήταν τα τραύματά μου. Είχα τραυματιστεί και στα δύο πόδια, με σπασμένα κόκαλα, και δεν μπορούσα να σηκωθώ. Εκείνος όμως σκοτώθηκε από ένα μόνο τραύμα. Απλά δεν πρόλαβαν να του παράσχουν ιατρική βοήθεια».

Ευτυχώς, ο Γιουβελίρ κατάφερε να μεταφερθεί σε ασφαλή ζώνη. Μετά από αυτό, ο αγώνας του συνεχίστηκε — αλλά όχι πια στο μέτωπο, αλλά στα νοσοκομειακά δωμάτια. Τον περίμεναν πέντε μήνες στην εντατική, δεκάδες επεμβάσεις και μια μακρά πορεία αποκατάστασης:

«Η κατάστασή μου ήταν πολύ σοβαρή. Δεν ήταν μόνο θέμα αν θα καταφέρναμε να σώσουμε το πόδι — δεν μου έδιναν και πολλές πιθανότητες επιβίωσης. Δυστυχώς για μερικούς, αλλά ευτυχώς για πολλούς — είμαι ζωντανός. Προχθές μου έκαναν την 87η εγχείρηση. Ευχαριστώ πολύ όλους τους γιατρούς που απλά δεν τα παράτησαν».

Η παραμονή του στο νοσοκομείο ήταν για τον Γιουβελίρ μια περίοδος κατά την οποία ένιωσε ιδιαίτερα έντονα την υποστήριξη των εθελοντών και απλώς των μη αδιάφορων Ουκρανών. Άνθρωποι όλων των ηλικιών έρχονταν να βοηθήσουν, να τον ενθαρρύνουν, να μιλήσουν. Και ακριβώς σε αυτές τις στιγμές κατάλαβε για άλλη μια φορά για ποιο λόγο γίνεται αυτός ο αγώνας:

«Έχω βρεθεί σε πολλά νοσοκομεία, σε διάφορες πόλεις. Και η βοήθεια ερχόταν από πολύ διαφορετικούς ανθρώπους. Από μαθητές, που έρχονταν μόνοι τους την Κυριακή, μάζευαν χρήματα και μου έφερναν ένα μικρό μπουκάλι κολά — απλά για να μιλήσουμε, να ακούσουν γιατί πήγα στον πόλεμο. Και από εκείνους τους ανθρώπους που μέσα στην εβδομάδα γράφουν στο Facebook ή στο Instagram, ζητούν να κάνουμε δωρεές, και μετά έρχονται σε εμάς, μας στηρίζουν, μας ανεβάζουν το ηθικό. Αυτό μου αποδεικνύει για άλλη μια φορά προσωπικά ότι δεν ήμουν εκεί μάταια. Ότι δεν πολέμησα μάταια για αυτόν τον λαό. Μια τέτοια ενότητα — είναι κάτι τεράστιο.»

Όλα όσα έζησε ο Αλεξάντερ σε αυτόν τον πόλεμο θα μείνουν για πάντα μαζί του — οι αναμνήσεις από το μέτωπο, οι απώλειες των συντρόφων του και ο δικός του αγώνας για τη ζωή. Αλλά ακόμα και στην πιο δύσκολη και οδυνηρή εμπειρία αντιμετωπίζει με στωική ψυχραιμία:

«Η ζωή μου χωρίστηκε σε δύο περιόδους: πριν από τις 24 Φεβρουαρίου 2022 και μετά. Και τώρα, βλέποντας όλες τις φρικαλεότητες αυτού του πολέμου, δεν καταλαβαίνω τους ανθρώπους που λένε: “Ας μην μιλάμε για πολιτική”. Γιατί τότε για τι να μιλάμε γενικά; Αυτή είναι η ζωή μας. Και ο πόλεμος δεν είναι πολιτική. Ο πόλεμος είναι η ζωή στην οποία ζούμε τώρα.»

Για τον Αλεξάντερ, η πολιτική είναι πάνω απ’ όλα ο τρόπος με τον οποίο σου συμπεριφέρεται το κράτος. Η «βάπτισή» του στην πολιτική έγινε ακόμα από τη δεκαετία του 1990. Σε αυτό το πλαίσιο, ο Γιουβέλιρ θυμάται το «Μονοπάτι του Τσερνομπίλ» — μια μεγάλη εκδήλωση μνήμης για τα θύματα της καταστροφής του Τσερνομπίλ, που πραγματοποιήθηκε στο Μινσκ με την ευκαιρία της δέκατης επετείου του ατυχήματος στο Τσερνομπίλ:

«Ήταν πολύ καιρό πριν — το 1996. Τότε είχα επίσης εκτίσει ποινή φυλάκισης για συμμετοχή σε διαδηλώσεις. Παρεμπιπτόντως, διοργάνωσα διαδήλωση για την υποστήριξη των Ουκρανών που ήρθαν σε εμάς για το «Μονοπάτι του Τσερνομπίλ». Οι Ουκρανοί ήρθαν, επειδή το Τσερνομπίλ είναι κάτι που άγγιξε και τις δύο χώρες μας. Αλλά τους συνέλαβαν απλά και μόνο επειδή είναι Ουκρανοί.

Βγήκα σε διαδήλωση για να διαμαρτυρηθώ για το γεγονός ότι κρατούσαν τους Ουκρανούς υπό κράτηση. Προσπάθησαν μάλιστα να τους απαγγείλουν κατηγορίες για ποινικά αδικήματα — σχεδόν απόπειρα ανατροπής του κρατικού καθεστώτος. Εγώ όμως έβλεπα τι έκαναν — τίποτα κακό. Ήταν άοπλοι και σίγουρα δεν προσπαθούσαν να ανατρέψουν κανέναν. Πόσο μάλλον που αυτό συνέβαινε σε μια διαδήλωση που είχε εγκριθεί επίσημα. Έτσι, η Ουκρανία έπαιξε πολύ μεγάλο ρόλο στη ζωή μου».

Ο Αλεξάντερ απέδειξε όχι με λόγια, αλλά με τις πράξεις του, ότι αξίζει να είναι μέλος μιας ελεύθερης κοινωνίας. Ο δρόμος του είναι ένας δρόμος επιλογών, ευθύνης και αγώνα. Και ο πόλεμος συνεχίζεται, και κάθε μέρα του απαιτεί αντοχή. Και ακριβώς η συνειδητοποίηση του σκοπού για τον οποίο διεξάγεται αυτός ο αγώνας, η κατανόηση του τελικού στόχου του, δίνει τη δύναμη να προχωρήσουμε μπροστά:

«Πρέπει απλά να συνεχίσουμε τον αγώνα μέχρι το τέλος — για χάρη των παιδιών που έχασαν τη ζωή τους δίπλα μου. Για να νικήσουμε και να πραγματοποιήσουμε το όνειρό τους — να ζήσουν σε μια ελεύθερη χώρα. Τόσο στην Ουκρανία, όσο και στη Λευκορωσία.»

Κείμενο: Dmytro Tolkachov

Φωτογραφία, βίντεο: Volodymyr Patola, Oleksandr Los

Επεξεργασία: Oleksandr Bekker